Złocień krzewiasty – wygląd, uprawa, pielęgnacja
Złocień krzewiasty to jedna z najchętniej wybieranych roślin do dekoracji balkonów, tarasów i ogrodowych rabat. Ta pochodząca z Wysp Kanaryjskich roślina zachwyca obfitym kwitnieniem od wiosny aż do jesieni. W polskich warunkach uprawiany jest jako gatunek jednoroczny, ale przy odpowiedniej pielęgnacji może być zimowany jako roślina wieloletnia.
Jak wygląda złocień krzewiasty?
Złocień krzewiasty (Argyranthemum frutescens), zwany również margaretką lub srebrzeniem krzewiastym, to roślina należąca do rodziny astrowatych. W naturalnym środowisku na Wyspach Kanaryjskich jest zimozielonym krzewem. Osiąga wysokość od 40 do 80 cm w formie krzewu, natomiast prowadzony jako drzewko na pniu może mieć nawet 150 cm wysokości.
Charakterystyczne są jego wąskie, pierzasto podzielone liście w szarozielonym odcieniu. Niektóre odmiany mają liście jasnozielone. Liście są bezogonkowe i wydzielają intensywny zapach. Pędy rośliny są silne, mocno rozgałęzione i z czasem ulegają zdrewnieniu u podstawy.
Kwiaty złocienia krzewiastego przypominają rumianek lub polne stokrotki. Są zebrane w luźne kwiatostany na szczytach pędów. Pojedyncze koszyczki mają średnicę około 5 cm i składają się z białych płatków językowych oraz żółtego środka z kwiatów rurkowatych. Po przekwitnięciu roślina wytwarza liczne, małe brązowawe nasiona.
Formy uprawowe złocienia
Złocień krzewiasty można uprawiać w dwóch podstawowych formach. Forma krzewu charakteryzuje się zwartym, kulistym pokrojem i naturalnym krzewieniem się. Druga forma to drzewko na pniu, gdzie roślina jest szczepiona na podkładce tworzące pień o wysokości od 50 do 120 cm.
Drzewko rumiankowe, jak potocznie nazywa się złocień na pniu, stanowi efektowną ozdobę balkonów i tarasów. Kulista korona obsypana białymi kwiatami tworzy wrażenie miniaturowego drzewka pokrytego śniegiem. Ta forma wymaga jednak większej uwagi w pielęgnacji, szczególnie jeśli chodzi o utrzymanie kształtu korony.
Jak uprawiać złocień krzewiasty?
Złocień krzewiasty ma określone wymagania dotyczące stanowiska i podłoża. Znajomość tych potrzeb jest niezbędna dla uzyskania obfitego kwitnienia przez cały sezon. Roślina pochodząca z klimatu subtropikalnego najlepiej czuje się w ciepłych i słonecznych miejscach.
Stanowisko
Najlepsze stanowisko dla złocienia to pełne słońce z ochroną przed silnymi wiatrami. Już w półcieniu roślina traci swój zwarty pokrój – pędy stają się wyciągnięte, a kwitnienie znacznie słabsze. W miejscach zacienionymi złocień może w ogóle zaprzestać kwitnienia, skupiając energię na wzroście wegetatywnym.
Roślina dobrze znosi upały i wysokie temperatury, choć niektóre odmiany mogą ograniczać kwitnienie podczas najgorętszych dni lata. Stanowisko powinno być również chronione przed przemoczeniem, szczególnie w przypadku uprawy gruntowej.
Wymagania glebowe
Podłoże dla złocienia krzewiastego powinno być żyzne, próchnicze i przepuszczalne o odczynie obojętnym do lekko zasadowego. Roślina szczególnie dobrze reaguje na obecność wapnia w glebie, dlatego warto zastosować wapno magnezowe przynajmniej dwa razy w sezonie przy uprawie gruntowej.
W uprawie pojemnikowej najlepiej sprawdza się mieszanka gotowego substratu torfowego z ziemią ogrodową. Dla poprawy przepuszczalności warto dodać pokruszony styropian, perlit lub keramzyt. Na dnie większych pojemników konieczna jest warstwa drenażowa o grubości 3 cm.
Jak sadzić i przesadzać złocień krzewiasty?
Prawidłowe sadzenie złocienia krzewiastego wpływa na jego dalszy rozwój i obfitość kwitnienia. Rośliny zakupione w małych doniczkach wymagają przesadzenia do większych pojemników lub wysadzenia na rabaty po ustąpieniu zagrożenia przymrozkami.
Do pojemnika o średnicy 25-30 cm można posadzić 3 sztuki roślin, natomiast do metrowej skrzynki balkonowej zmieści się 5 egzemplarzy. Przy sadzeniu na rabatach warto grupować rośliny po 3 sztuki w odległości około 30 cm od siebie – latem utworzą one efektowną, obficie kwitnącą kępę.
Przy przesadzaniu drzewek na pniu należy umieścić na dnie doniczki warstwę kamieni, która pełni funkcję drenażu i obciążnika. Zapobiega to przewracaniu się pojemnika przez silny wiatr. Rośliny należy sadzić na takiej samej głębokości, na jakiej rosły dotychczas.
Jak pielęgnować złocień krzewiasty?
Pielęgnacja złocienia krzewiastego wymaga systematyczności, szczególnie w zakresie podlewania i nawożenia. To roślina bardzo żarłoczna i wymagająca, ale odpowiednio pielęgnowana odwdzięczy się obfitym kwitnieniem przez cały sezon.
Podlewanie
Złocień krzewiasty potrzebuje regularnego i obfitego podlewania, nawet co 3-4 dni w okresie lata. Rośliny w pojemnikach wymagają częstszego podlewania niż te rosnące w gruncie. Należy podlewać nawet w dni pochmurne, a szczególną uwagę zwracać na podlewanie podczas upałów.
Przesuszenie bryły korzeniowej prowadzi do żółknięcia liści i zasychania pąków kwiatowych. Z drugiej strony, złocień nie toleruje stagnującej wody, która może powodować gnicie korzeni. W upalne dni najlepiej podlewać rano i wieczorem, unikając zwilżania liści.
Pomocne może być dodanie do podłoża granulek z hydrożelu, które magazynują wodę i oddają ją stopniowo. Pozwala to na rzadsze podlewanie, szczególnie podczas nieobecności. Dodatkowo warto ściółkować glebę wokół roślin, aby spowolnić parowanie wody z powierzchni.
Nawożenie
Złocień krzewiasty to roślina bardzo żarłoczna, wymagająca intensywnego nawożenia przez cały sezon wegetacyjny. Najlepszy efekt daje nawożenie płynnym nawozem wieloskładnikowym raz w tygodniu w stężeniu 0,2-0,3% lub z każdym podlewaniem w mniejszym stężeniu 1,0-1,15%.
Szczególnie duże zapotrzebowanie na składniki pokarmowe występuje podczas tworzenia pąków kwiatowych. Zaleca się stosowanie nawozu do roślin kwitnących, najlepiej przeznaczonego do petunii lub pelargonii. Takie nawozy zawierają żelazo w łatwo dostępnej formie, co zapobiega blednięciu roślin.
W uprawie gruntowej warto zastosować nawóz wolno działający w granulkach na początku sezonu, a następnie dodatkowo zasilać płynnym nawozem. Przy niedoborach żelaza należy zastosować chelat żelazowy lub nawóz zawierający ten pierwiastek.
Przycinanie i formowanie
Złocień krzewiasty nie wymaga regularnego przycinania formującego. Wyjątkiem jest forma drzewka na pniu, gdzie wczesną wiosną należy przyciąć nadmiernie wybujałe pędy oraz usunąć odrosty wyrastające z podkładki. Cięcie wykonywane na zdrewniałych pędach może prowadzić do ich zamierania.
Bardzo ważne jest systematyczne usuwanie przekwitłych kwiatostanów, które po przekwitnięciu nie wyglądają atrakcyjnie. Zabieg ten pobudza roślinę do tworzenia nowych pąków i przedłuża okres kwitnienia. Można również zastosować metodę dwóch rzutów kwitnienia – po pierwszym obfitym przekwitnięciu przyciąć wszystkie pędy o 1/3 długości.
Najpopularniejsze odmiany złocienia krzewiastego
Na rynku dostępnych jest wiele atrakcyjnych odmian złocienia krzewiastego różniących się kolorem kwiatów, pokrojem i terminem kwitnienia. Wybór odpowiedniej odmiany pozwala dopasować roślinę do konkretnych potrzeb i warunków uprawy.
Odmiany z białymi kwiatami
Odmiana ’Polly’ to jedna z najpopularniejszych białych odmian charakteryzująca się wczesnym kwitnieniem i dużymi kwiatami. Roślina mocno się krzewi i doskonale sprawdza się zarówno w pojemnikach, jak i na rabatach. Podobną wartość ma odmiana ’Ping Pong’ o pełnych białych kwiatach i wczesnym terminie kwitnienia.
Odmiana ’Mars White’ wyróżnia się pojedynczymi białymi kwiatami z żółtym oczkiem. Zakwita około połowy czerwca i osiąga wysokość około 60 cm, co czyni ją idealną do większych kompozycji balkonowych.
Odmiany żółte i kolorowe
Wśród odmian żółtych wyróżnia się ’Butterfly’ – jedna ze starszych i sprawdzonych odmian o kanarkowo-żółtych kwiatach z nieco ciemniejszym oczkiem. Jest odporna na wyższe temperatury i ładnie kwitnie przez całe lato. Osiąga wysokość 70-80 cm i wymaga intensywnego nawożenia.
Ciekawą grupę stanowią odmiany z serii Courtyard®, charakteryzujące się mocno zwartym pokrojem i bardzo dobrym krzewieniem. Do tej serii należą między innymi 'Courtyard® Citronelle’ (żółte kwiaty), 'Courtyard® Pacific Rose’ (różowe kwiaty) oraz 'Courtyard® Pacific Gold’ (pełne żółte kwiaty).
Odmiany różowe i czerwone
Odmiana ’Angelic Bordeaux’ ma intensywnie różowe kwiaty typu anemonowego i szarozielone, drobno cięte liście. Charakteryzuje się zwartym, kulistym pokrojem i wysokością około 35 cm, co czyni ją idealną do różnych pojemników.
Nowością na rynku jest odmiana ’Starlight Red’ o atrakcyjnych czerwonych kwiatach. Kwitnie wcześnie, dobrze się krzewi i stanowi ciekawą alternatywę dla tradycyjnych białych odmian. Podobne cechy ma odmiana 'Reflection Pink’ z dużymi, intensywnie różowymi kwiatami.
Jakie choroby i szkodniki mogą zaatakować złocień krzewiasty?
Złocień krzewiasty jest stosunkowo odporny na choroby i szkodniki, ale w niekorzystnych warunkach mogą wystąpić pewne problemy. Znajomość najpowszechniejszych zagrożeń pozwala na szybkie rozpoznanie i skuteczne zwalczanie.
Najczęściej występującą chorobą grzybową jest mączniak prawdziwy widoczny jako biały, mączysty nalot na liściach. Do zwalczania tej choroby należy zastosować środek Aliette w stężeniu 0,2%. Choroba ta najczęściej pojawia się w warunkach wysokiej wilgotności powietrza i ograniczonej cyrkulacji.
Wśród szkodników najczęściej występuje mszyca i mączlik, które jednak rzadko powodują większe szkody. W ogrodach zimowych mogą pojawić się przędziorki, szczególnie przy zbyt suchym powietrzu. Bardzo niebezpieczną chorobą jest bakterioza lub rak wywołany przez bakterie, objawiający się narośla mi na pędach – takie rośliny należy natychmiast usunąć i spalić.
Profilaktyka chorób
Najlepszą metodą unikania chorób jest zapewnienie odpowiednich warunków uprawy. Rośliny należy sadzić w przepuszczalnym podłożu, unikać nadmiernego zagęszczenia i zapewnić dobry przepływ powietrza. Podczas podlewania warto unikać zwilżania liści, szczególnie w godzinach wieczornych.
Po przycięciu pędów zaleca się opryskiwanie miedzianem w celu zapobiegania żółtaczce złocienia. Regularne kontrolowanie roślin pozwala na wczesne wykrycie problemów i szybką interwencję.
Gdzie i jak zastosować złocień krzewiasty w ogrodzie?
Złocień krzewiasty to uniwersalna roślina o szerokich możliwościach zastosowania. Sprawdza się zarówno w uprawie pojemnikowej na balkonach i tarasach, jak i jako element kompozycji rabatowych w ogrodzie.
W kompozycjach balkonowych złocień doskonale komponuje się z innymi roślinami kwitnącymi. Tworzy efektowne zestawienia z pelargoniami zwisającymi, bakopą, lobelią czy niecierpkami. Forma drzewka na pniu może stanowić dominantę kompozycji, wokół której grupuje się niższe rośliny.
Na rabatach ogrodowych złocień najlepiej prezentuje się jako roślina drugiego planu w towarzystwie bylin jednorocznych i wieloletnich. Pięknie komponuje się z trzykrotką, dzwonkiem karpackim czy kolorowym koleusom. Białe kwiaty złocienia stanowią doskonałe tło dla bardziej kolorowych gatunków.
Uprawa w pojemnikach
Do uprawy pojemnikowej najlepiej sprawdzają się odmiany o zwartym pokroju z serii Courtyard®. Pojedyncze rośliny można uprawiać w donicach o średnicy minimum 25 cm, natomiast do większych kompozycji potrzebne są pojemniki o pojemności co najmniej 20-30 litrów.
Złocień na pniu wymaga szczególnie stabilnego pojemnika ze względu na wysoką sylwetkę. Warto wybierać donice ceramiczne lub kamienne, które zapewnią odpowiedni balast. System korzeniowy złocienia krzewiastego rozwija się intensywnie, dlatego roślina może wymagać przesadzenia do większej doniczki w trakcie sezonu.
Jak przezimować złocień krzewiasty?
Ze względu na niską mrozoodporność (około +5°C) złocień krzewiasty w polskim klimacie najczęściej uprawiany jest jako roślina jednoroczna. Istnieje jednak możliwość zimowania roślin w odpowiednich warunkach, co pozwala zachować je na kolejny sezon.
Rośliny uprawiane w pojemnikach można przezimować w jasnym, chłodnym pomieszczeniu o temperaturze 4-8°C. Może to być nieogrzewana oranżeria, garaż z oknami czy piwnica z dostępem światła. Przed przeniesieniem do pomieszczenia zimowego należy silnie przyciąć wszystkie pędy.
W okresie zimowego odpoczynku należy znacznie ograniczyć podlewanie – podlewać tylko tyle, żeby nie dopuścić do całkowitego wyschnięcia podłoża. Rośliny zimowane w zbyt ciepłych pomieszczeniach mogą być atakowane przez szkodniki, szczególnie mszyce i przędziorki.
Rozmnażanie przez sadzonki
Alternatywą dla zimowania całych roślin jest pobieranie sadzonek wierzchołkowych pod koniec sierpnia. Sadzonki pobiera się z niekwitnących pędów i ukorzenia w mieszance piasku z torfem. Po ukorzenienia młode rośliny można lekko przyciąć, aby pobudzić ich krzewienie.
Ukorzenianie sadzonek pozwala na zachowanie ulubionych odmian bez konieczności przechowywania dużych roślin. Młode rośliny łatwiej zimować, a wiosną szybciej rozpoczynają wzrost i kwitnienie. Po przycięciu warto opryskać sadzonki miedzianem w celu zapobiegania chorobom.
