Kiedy i jak przyciąć czereśnie? Poradnik ogrodnika
Czereśnie należą do drzew pestkowych wymagających regularnej pielęgnacji dla zapewnienia obfitych plonów. Prawidłowe przycinanie wpływa na kształt korony, dostęp światła do wszystkich gałęzi oraz kondycję całego drzewa. Bez systematycznego cięcia czereśnie dziczeją, słabiej owocują i stają się bardziej podatne na choroby.
Kiedy najlepiej przycinać czereśnie?
Wybór odpowiedniego terminu cięcia ma ogromne znaczenie dla zdrowia drzewa i jakości przyszłych plonów. Czereśnie, jako drzewa pestkowe, są szczególnie wrażliwe na infekcje bakteryjne i grzybowe. Najważniejsze jest przestrzeganie zasady wykonywania zabiegów w dni suche i słoneczne, gdy wilgotność powietrza jest niska.
Cięcie po owocowaniu
Podstawowym terminem przycinania czereśni jest koniec lata, po zakończeniu zbioru owoców. Zazwyczaj przypada to na drugą połowę lipca lub pierwszą połowę sierpnia. W tym okresie rany po cięciu najszybciej się goją, a drzewo jest najmniej narażone na choroby drewna i kory. Cięcie letnie pozwala również na ocenę, które gałęzie owocowały, a które należy usunąć.
Podczas letniego cięcia szczególną uwagę należy zwrócić na skracanie pędów tegorocznych o 2/3 długości. Jednoroczne pędy można łatwo rozpoznać po zielonym kolorze i pojedynczym pąku liściowym na końcu.
Czereśnie najobficiej plonują na pędach 2 i 3-letnich, dlatego tych gałęzi powinno być w koronie jak najwięcej.
Cięcie wiosenne młodych drzew
Młode drzewka można także przycinać wiosną, szczególnie po posadzeniu. Jeśli czereśnię sadzono jesienią, z cięciem należy poczekać do najbliższej wiosny. Wiosenne cięcie wykonuje się gdy minie ryzyko największych mrozów, najczęściej w marcu lub na początku kwietnia. Zabieg ten ułatwia przyjęcie się sadzonki i stanowi podstawę do formowania przyszłej korony drzewa.
Jak przygotować narzędzia do cięcia?
Odpowiednie przygotowanie narzędzi ma istotny wpływ na jakość cięcia i zdrowie drzewa. Podstawowym sprzętem jest sekator nożycowy z długimi uchwytami, który zapewnia większą dźwignię przy obcinaniu grubszych gałęzi. Ważne jest, aby narzędzia były dobrze naostrzone – gładka powierzchnia cięcia ułatwia gojenie ran.
Przed rozpoczęciem pracy należy zdezynfekować sekator, co zapobiega przenoszeniu bakterii i grzybów na drzewo. Oprócz sekatora warto przygotować sobie:
- maść ogrodniczą lub pastę ogrodniczą do zabezpieczania ran,
- białą emulsję z dodatkiem środka miedzianowego,
- środek antygrzybiczny w sprayu,
- czyste ściereczki do czyszczenia narzędzi.
W jaki sposób przycinać młode czereśnie?
Cięcie młodych drzewek ma decydujący wpływ na kształt przyszłej korony. Istnieje kilka sprawdzonych metod formowania czereśni, z których każda ma swoje zalety i wady. Wybór konkretnej techniki zależy od warunków w ogrodzie oraz preferencji ogrodnika.
Korona wrzecionowa
Formowanie korony wrzecionowej polega na utworzeniu wyraźnie silnego przewodnika z wyrastającymi na boki znacznie cieńszymi gałązkami. Ta metoda przypomina sposób prowadzenia karłowych jabłoni. Sadzonkę bez pędów bocznych przycina się do wysokości około 80-100 cm, pozostawiając przestrzeń dla rozwoju gałęzi szkieletowych.
W przypadku drzewek już rozgałęzionych, wybiera się 3-4 najsilniejsze pędy boczne rosnące pod kątem zbliżonym do prostego i skraca o połowę długości. Pędy słabe i rosnące pod ostrym kątem należy całkowicie wyciąć. Przewodnik skraca się o 2/3 długości, co stymuluje rozwój pędów bocznych.
Na początku czerwca warto odgiąć młode pędy boczne do położenia poziomego. Zabieg ten przyspiesza owocowanie, zabezpiecza konary przed wyłamaniem i ułatwia późniejszy zbiór owoców.
Hiszpański krzew
Alternatywą dla korony wrzecionowej jest formowanie tak zwanego „hiszpańskiego krzewu”. Słabo rozgałęzione drzewko po posadzeniu przycina się na wysokości 80-100 cm. W przypadku drzewek już rozgałęzionych postępuje się nieco inaczej – wycina pędy rosnące poniżej 50 cm nad ziemią, a te położone wyżej skraca o 1/3 długości.
Przewodnik skraca się o połowę, dzięki czemu roślina wytworzy kilka silnych pędów głównych. W kolejnych latach formowania korony pędy te pozostawia się, natomiast przewodnik wycina. Po 3-4 latach powstaje korona złożona z kilku mocnych konarów, które należy systematycznie skracać.
Jak pielęgnować starsze drzewa?
Starsze czereśnie wymagają nieco odmiennego podejścia niż młode drzewka. Głównym celem staje się utrzymanie zdrowia drzewa, kontrola wysokości oraz zapewnienie obfitego owocowania. Regularne cięcie zapobiega także zagęszczaniu korony i poprawia dostęp światła do wszystkich jej części.
Cięcie prześwietlające
U starszych drzew o prawidłowo ukształtowanej koronie wykonuje się przede wszystkim cięcie prześwietlające. Zabieg ten wprowadza się po 2-4 latach od posadzenia, gdy drzewo zaczyna regularnie owocować. Polega on na usuwaniu gałązek krzyżujących się ze sobą oraz tych rosnących do wnętrza korony.
Podczas prześwietlania należy również usunąć gałęzie rosnące zbyt blisko ziemi. Dodatkowo usuwa się pędy uszkodzone, chore lub całkowicie uschnięte. Główne konary i przewodnik warto skrócić o 1/3 długości, co zapobiega nadmiernemu wzrostowi drzewa w górę.
Obniżanie zbyt wysokich drzew
Bardzo stare czereśnie mogą wyrosnąć nawet do 10 metrów wysokości, co sprawia, że owoce z górnych partii korony stają się praktycznie niedostępne. Trudno też wykonywać zabiegi pielęgnacyjne przy tak wysokim drzewie. W ciągu jednego cięcia można takie drzewo obniżyć nawet o 2-4 metry bez uszczerbku dla jego zdrowia.
Gdy zachodzi potrzeba usunięcia starego bocznego konara, należy pozostawić około 30-50 cm odcinek ścinanej gałęzi na tzw. czop. W ten sposób uzyskuje się „siodełko”, z którego mogą wyrosnąć nowe, owocujące pędy. To rozwiązanie jest bardziej korzystne niż całkowite usunięcie gałęzi.
Jakie błędy najczęściej popełniamy?
Największym błędem podczas przycinania czereśni jest wykonywanie zabiegów w niewłaściwych warunkach pogodowych. Cięcie w dni deszczowe lub o wysokiej wilgotności znacznie zwiększa ryzyko infekcji bakteryjnych i grzybowych. Drugi często spotykany problem to używanie tępych narzędzi, które powodują poszarpanie tkanek i utrudniają gojenie ran.
Wielu ogrodników popełnia także błąd nadmiernego cięcia, usuwając więcej niż 30% pędów w jednym sezonie. Taka radykalna ingerencja może osłabić drzewo i sprawić, że będzie podatne na choroby. Ważne jest również zachowanie proporcji między cięciem a pozostawianiem pędów owocujących.
Kolejny błąd to nieprawidłowy termin cięcia. Przycinanie czereśni zimą lub wczesną wiosną, przed końcem przymrozków, może skutkować przemarzaniem ran i infekcjami. Najlepiej trzymać się sprawdzonego terminu – końca lata po owocowaniu.
Nie należy też zapominać o różnicach między odmianami. Niektóre czereśnie wymagają nieco odmiennego traktowania, dlatego warto dokładnie poznać charakterystykę posiadanej odmiany przed przystąpieniem do cięcia.
Jak zabezpieczyć rany po cięciu?
Zabezpieczenie miejsc cięcia to jeden z najważniejszych elementów pielęgnacji czereśni po przycinaniu. Niezabezpieczone rany stanowią bramę wejścia dla bakterii, grzybów i szkodników. Każde miejsce cięcia należy zabezpieczyć bezpośrednio po wykonaniu zabiegu.
Do zabezpieczania ran można wykorzystać gotową maść ogrodniczą dostępną w sklepach ogrodniczych. Alternatywą jest biała emulsja wzbogacona środkiem Miedzian 50 WP w stężeniu 2%. Taki preparat można przygotować samodzielnie, mieszając farbę emulsyjną z opryskiem przeciwgrzybowym.
Duże rany o średnicy powyżej 2 cm wymagają szczególnej uwagi i wielokrotnego zabezpieczania w ciągu pierwszych tygodni po cięciu.
Warto również pamiętać o systematycznym kontrolowaniu zabezpieczonych miejsc w kolejnych tygodniach. W razie potrzeby należy odnowić warstwę ochronną, szczególnie po intensywnych opadach deszczu. Prawidłowo zabezpieczone rany powinny zagoić się w ciągu kilku miesięcy, nie pozostawiając śladów infekcji czy gnicia.
