Jak odpowietrzyć grzejnik żeliwny?

Zapowietrzony grzejnik żeliwny to częsty problem w starszych budynkach, który znacznie obniża komfort cieplny mieszkańców. Odpowietrzenie takiego kaloryfera wymaga odpowiedniej wiedzy i narzędzi, ale można wykonać to samodzielnie. Prawidłowe usunięcie powietrza z instalacji przywróci pełną moc grzewczą i pomoże zaoszczędzić na rachunkach za ogrzewanie.

Zapowietrzony grzejnik żeliwny – objawy

Rozpoznanie zapowietrzenia kaloryfera jest stosunkowo proste. Najważniejszym objawem jest nierównomierne nagrzewanie się grzejnika – górna część pozostaje chłodna, podczas gdy dolna jest ciepła. Często towarzyszy temu charakterystyczne bulgotanie lub syczenie dobiegające z wnętrza urządzenia. Czasami słychać także przepływ wody, który brzmi jak szum wewnątrz rur.

Zapowietrzony kaloryfer pracuje z obniżoną wydajnością nawet o 30-40%, co przekłada się bezpośrednio na temperaturę w pomieszczeniu. Długotrwałe zaleganie powietrza w instalacji może prowadzić do korozji wewnętrznych elementów grzejnika. W skrajnych przypadkach dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu wody przez urządzenie grzewcze.

Przygotowanie do odpowietrzania

Przed rozpoczęciem pracy należy wyłączyć instalację grzewczą i poczekać, aż woda ostygnie. Jest to istotne zarówno ze względów bezpieczeństwa, jak i skuteczności całej procedury. Zimna woda pozwala łatwiej wykryć obecność powietrza i zmniejsza ryzyko poparzenia.

Dokładne oględziny grzejnika pomogą ocenić jego stan techniczny. Należy sprawdzić, czy nie ma widocznych uszkodzeń, przecieków lub śladów korozji. Grzejniki żeliwne charakteryzują się prostą konstrukcją, ale często nie posiadają dedykowanych odpowietrzników, co wymaga specjalnego podejścia.

Jeśli nie możemy wyłączyć całej instalacji, powinniśmy przynajmniej zakręcić zawór termostatyczny przy konkretnym grzejniku. Ustawiamy go w pozycji „0” lub na symbol płatka śniegu. Po około 15-20 minutach woda w kaloryferze powinna ostygnąć na tyle, aby można było bezpiecznie przystąpić do pracy.

Niezbędne narzędzia

Do odpowietrzenia grzejnika żeliwnego będziemy potrzebować następujących narzędzi i materiałów:

dwa klucze nastawne płaskie – najczęściej w rozmiarze 32 lub większe,
miska lub wiaderko na wodę o pojemności minimum 2 litrów,
ręczniki lub szmaty do zabezpieczenia podłogi i ściany,
rękawice ochronne (opcjonalnie, ale zalecane).

W przypadku bardzo starych instalacji może się okazać, że śrubunki są mocno zaśniedziałe. Wtedy przyda się preparat penetrujący typu WD-40, który należy zastosować na 10-15 minut przed rozpoczęciem pracy. Dobrze jest też mieć pod ręką latarkę, aby dokładnie widzieć miejsce pracy, szczególnie gdy grzejnik znajduje się w zacienionym miejscu.

Odpowietrzanie grzejnika żeliwnego – krok po kroku

Pierwszym krokiem jest ustawienie zaworu termostatycznego w pozycji zamkniętej. Następnie możemy odkręcić głowicę termostatyczną, aby uzyskać lepszy dostęp do śrubunku. Pod grzejnik podstawiamy miskę, a miejsce wokół śrubunku zabezpieczamy ręcznikami.

Kluczem nastawnym bardzo powoli poluzowujemy śrubunek znajdujący się między zaworem a pierwszym żeberkiem grzejnika. Odkręcamy go maksymalnie o niepełny obrót – zbyt duże poluzowanie może spowodować gwałtowny wypływ wody. Gdy usłyszymy charakterystyczny syk uchodzącego powietrza, przerywamy odkręcanie.

Czekamy cierpliwie, aż powietrze całkowicie ujdzie z grzejnika. Proces ten może trwać od kilku sekund do kilku minut, w zależności od ilości zgromadzonego powietrza. Gdy syk ustanie i zacznie wypływać tylko woda, natychmiast dokręcamy śrubunek. Na koniec montujemy z powrotem głowicę termostatyczną i ustawiamy żądaną temperaturę.

Po zakończeniu odpowietrzania włączamy ogrzewanie i czekamy około 30 minut. Sprawdzamy, czy cały grzejnik nagrzewa się równomiernie. Dotykamy kolejnych żeberek od góry do dołu – wszystkie powinny mieć podobną temperaturę. Jeśli problem się powtarza, może być konieczne ponowne odpowietrzenie lub wezwanie fachowca.

Częste problemy podczas odpowietrzania

Podczas odkręcania śrubunku może się okazać, że cała część z regulatorem zaczyna się obracać. Jest to typowy problem w starszych instalacjach. Rozwiązaniem jest użycie drugiego klucza do przytrzymania części z zaworem, podczas gdy pierwszym poluzowujemy śrubunek.

Kolejnym wyzwaniem bywa zaśniedziały lub „przypieczony” śrubunek, który nie chce się ruszyć. W takiej sytuacji należy zastosować preparat penetrujący i odczekać kilkanaście minut.

Uwaga! Nigdy nie używamy nadmiernej siły, gdyż może to doprowadzić do uszkodzenia gwintu lub pęknięcia elementu!

Czasami po odpowietrzeniu grzejnik nadal nie grzeje prawidłowo. Może to oznaczać problemy z całą instalacją, takie jak:

zbyt niskie ciśnienie w systemie grzewczym,
zatkany zawór termostatyczny,
nagromadzony szlam w dolnej części kaloryfera,
nieprawidłowo działająca pompa obiegowa.

Zapobieganie zapowietrzaniu się grzejników

Regularne zapowietrzanie się grzejników może wskazywać na poważniejsze problemy z instalacją. Rury wykonane z polietylenu lub polibutylenu mogą przepuszczać powietrze, co wymaga ich wymiany na bardziej szczelne materiały. Warto rozważyć montaż automatycznych odpowietrzników, które samoczynnie usuwają nadmiar powietrza.

Istotne jest także utrzymywanie prawidłowego ciśnienia w instalacji – powinno ono wynosić 1,5-2 bary w instalacji zimnej. Zbyt niskie ciśnienie sprzyja gromadzeniu się powietrza w najwyższych punktach systemu. Regularny przegląd instalacji przed sezonem grzewczym pomoże wykryć potencjalne problemy.

Prawidłowo odpowietrzony grzejnik żeliwny powinien nagrzewać się równomiernie na całej powierzchni, bez bulgotania i syczenia, zapewniając optymalny komfort cieplny przy minimalnym zużyciu energii.

Konserwacja zapobiegawcza

Dobrą praktyką jest odpowietrzanie wszystkich grzejników na początku sezonu grzewczego, nawet jeśli nie wykazują objawów zapowietrzenia. Pozwala to usunąć niewielkie ilości powietrza, które mogły się zgromadzić podczas przerwy letniej. Warto też sprawdzić stan zaworów termostatycznych i w razie potrzeby je wyregulować lub wymienić.

FAQ – pytania i odpowiedzi

Czy mogę odpowietrzyć grzejnik bez wyłączania ogrzewania?

Technicznie jest to możliwe, ale nie zalecane. Gorąca woda może trysnąć podczas odkręcania śrubunku, co grozi poparzeniem. Lepiej zakręcić zawór konkretnego grzejnika i poczekać, aż ostygnie.

Ile razy w roku należy odpowietrzać grzejniki żeliwne?

Zazwyczaj wystarczy raz na początku sezonu grzewczego. Jeśli problem występuje częściej, należy sprawdzić szczelność instalacji i rozważyć montaż automatycznych odpowietrzników.

Co zrobić, gdy śrubunek nie daje się odkręcić?

Należy zastosować preparat penetrujący i odczekać 15-20 minut. Jeśli to nie pomoże, lepiej wezwać hydraulika, aby uniknąć uszkodzenia instalacji. Nigdy nie używamy nadmiernej siły przy odkręcaniu.