Jak usunąć gniazdo szerszeni i czego lepiej nie robić?

Gniazda os i szerszeni stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa domowników, szczególnie w okresie letnim. Te agresywne owady budują swoje kolonie w różnych miejscach wokół domu, często w trudno dostępnych lokalizacjach. Prawidłowe rozpoznanie problemu i zastosowanie właściwych metod usuwania to klucz do skutecznego pozbycia się niebezpiecznych sąsiadów.

Jak rozpoznać gniazdo os i szerszeni?

Prawidłowa identyfikacja typu gniazda to pierwszy krok do bezpiecznego jego usunięcia. Osy i szerszenie, choć spokrewnione, budują różniące się struktury i wykazują odmienne zachowania. Gniazdo os przypomina papierową kulę o średnicy od kilku do kilkunastu centymetrów. Ma charakterystyczną szarą barwę i falistą strukturę, przypominającą warstwowe liście.

Najpopularniejsze miejsca, gdzie budują swoje kolonie osy to:

• przestrzenie pod okapem dachu,
• wnętrza altan ogrodowych,
• gałęzie drzew i krzewów,
• szczeliny między deskami płotu,
• skrzynki na listy i podobne zabudowania.

Gniazda szerszeni

Szerszenie tworzą znacznie większe i masywniejsze struktury. Ich gniazda osiągają średnicę przekraczającą nawet 50 centymetrów i przypominają wielopiętrowe fortece o nieregularnym kształcie. Charakteryzują się ciemniejszym zabarwieniem niż konstrukcje budowane przez osy. Materiał używany do budowy jest podobny – rozdrobnione, przeżute drewno zmieszane ze śliną owadów.

Szerszenie wybierają bardziej ukryte lokalizacje. Najczęściej ich kolonie znajdują się na strychach i poddaszach, we wnętrzach ścian budynków. Czasami osiedlają się w pniach drzew, przestrzeniach pod schodami, a nawet pod ziemią w opuszczonych norach gryzoni lub systemach korzeniowych roślin.

Różnice w zachowaniu

Osy reprezentują 27 różnych odmian, które różnią się miejscami bytowania i poziomem agresji. Ciemne odmiany os są znacznie bardziej niebezpieczne i budują gniazda pod ziemią. Ich jad jest bardziej stężony, a ukąszenia bardziej bolesne niż w przypadku jaśniejszych odmian.

Szerszenie występują w Polsce tylko w jednej odmianie, co ułatwia reakcję na ich obecność. Są bardziej terytorialne niż osy i wykazują większą agresję w obronie swojego gniazda. Największe niebezpieczeństwo stwarzają we wrześniu, gdy kolonia osiąga najwyższą liczebność.

Dlaczego gniazda os i szerszeni są niebezpieczne?

Użądlenia os i szerszeni mogą stanowić śmiertelne zagrożenie, szczególnie dla małych dzieci oraz osób uczulonych na jad. W przeciwieństwie do pszczół, osy nie tracą żądła po ukąszeniu i mogą atakować wielokrotnie. Ich jad jest znacznie silniejszy i bardziej stężony niż jad pszczeli.

Już nawet jedno użądlenie osy dla osoby uczulonej może być śmiertelne.

Szerszenie posiadają podwójny system obronny – oprócz żądła wykorzystują także jad znajdujący się w żuwaczkach. Oznacza to, że jednorazowo mogą wtłoczyć do organizmu znacznie więcej trucizny niż jakikolwiek inny owad. Rozpiętość skrzydeł szerszenia może dosięgać 14 centymetrów, co czyni z niego największego owada z gatunku osowatych.

Miejsce ukąszenia pozostaje oznaczone zapachem, przez co kolejne ataki trafiają w to samo lub zbliżone miejsce. Kumulacja ukąszeń może zaszkodzić nawet osobom nieuczulonym. Obydwa gatunki wykazują wyższą agresję wobec osób używających intensywnych substancji zapachowych – perfum czy wód kolońskich.

Jak bezpiecznie usunąć gniazdo samodzielnie?

Samodzielne usuwanie gniazda wymaga starannego przygotowania i zachowania maksymalnych środków ostrożności. Bez odpowiedniej wiedzy i wcześniejszego przygotowania może to być bardzo niebezpieczna czynność. Rozjuszone owady w obronie gniazda zaczynają dotkliwie żądlić, narażając na niebezpieczeństwo nie tylko osobę przeprowadzającą akcję, ale także domowników i osoby postronne.

Odpowiednia pora działania

Najlepszym czasem na usuwanie gniazda jest noc lub wczesne godziny poranne w chłodny dzień. Osy i szerszenie są wtedy w spoczynku i mniej skłonne do ataku. W porze nocnej należy absolutnie unikać używania zwykłych źródeł światła, które ostrzegłyby owady o zagrożeniu. Czerwone światło nie prowokuje owadów do agresji i stanowi bezpieczniejszą alternatywę.

Odzież ochronna

Przed rozpoczęciem akcji konieczne jest założenie odpowiedniej odzieży ochronnej. W przypadku braku profesjonalnego osprzętu sprawdzą się kilka warstw grubych ubrań, najlepiej zimowych, puchowych kurtek i skórzanych rękawiczek w kilku warstwach. Szczególnie istotne jest zabezpieczenie okolic twarzy i szyi poprzez specjalny kapelusz z siatką dostępny w sklepach pszczelarskich.

Do usuwania gniazd szerszeni wymagana jest bardziej zaawansowana ochrona – profesjonalny kombinezon o podwyższonej odporności z pełną osłoną twarzy i szyi. Grubsza warstwa materiału zapewnia lepszą ochronę przed silniejszym jadem szerszeni.

Procedura usuwania

Skuteczne usunięcie gniazda przebiega według określonej procedury:

• usunięcie gniazda w nocy, gdy owady są w spoczynku,
• założenie pełnej odzieży ochronnej obejmującej całe ciało,
• trzymanie dzieci i zwierząt w bezpiecznej odległości,
• zastosowanie preparatu owadobójczego z odpowiedniej odległości,
• odczekanie doby na działanie środka przed ponownym zbliżeniem się do gniazda.

Po upewnieniu się, że owady zginęły, można przystąpić do mechanicznego usunięcia gniazda. Należy powoli zakryć je grubym workiem na śmieci i ostrożnie odłączyć od powierzchni, do której było przymocowane. Zamknięty worek umieszcza się w szczelnym koszu na śmieci, najlepiej z dala od domu.

Jakie preparaty wybrać do zwalczania?

Na rynku dostępne są różnorodne preparaty przeznaczone do zwalczania gniazd os i szerszeni. Charakteryzują się różną skutecznością, zasięgiem działania i ceną. Wybór odpowiedniego środka zależy od lokalizacji gniazda, jego wielkości oraz preferencji użytkownika.

BROS gaśnica na osy i szerszenie

Jeden z najpopularniejszych preparatów dostępnych w cenie około 10 złotych. Wyposażony jest w specjalną dyszę umożliwiającą aplikację środka z odległości nawet 6 metrów. To znacznie zwiększa bezpieczeństwo użytkownika i pozwala uniknąć bezpośredniego kontaktu z gniazdem. Po rozpyleniu preparatu należy odczekać kilka dni na jego działanie, w razie potrzeby zabieg można powtórzyć.

Target Spray Na Osy i Szerszenie

Preparat ceniony przez użytkowników za wysoką skuteczność przy odpowiednim zastosowaniu. Kosztuje około 15 złotych i podobnie jak produkt firmy BROS pozwala na stosowanie ze znacznej odległości. Długość rozpylenia uzależniona jest od rozmiarów gniazda, dlatego wcześniejsza obserwacja i oszacowanie liczby osobników jest bardzo istotne.

Vigonez neptune spray

Szczególnie popularny preparat kosztujący około 15 złotych, odpowiedni do stosowania w bezpośredniej bliskości domów. Jest bezwonny, co czyni go idealnym rozwiązaniem, gdy nie ma możliwości unikania tego miejsca przez kolejne godziny. Pozwala zniszczyć nie tylko dorosłe osobniki, ale również larwy, prowadząc do całkowitego usunięcia gniazda. Wymaga jednak bezpośredniego kontaktu z gniazdem poprzez wprowadzenie wężyka do wnętrza przez otwór wlotowy.

Wszystkie preparaty wymagają bezwzględnego przestrzegania instrukcji producenta i zachowania środków ostrożności. Należy unikać kontaktu ze skórą i zbędnego wdychania środka. W przypadku kontaktu z oczami konieczne jest przemycie tego obszaru i skontaktowanie się z lekarzem.

Jak nie usuwać gniazda szerszeni?

Internetowe porady często zawierają niebezpieczne metody, które mogą skończyć się poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Poznanie błędnych technik pozwoli uniknąć narażania siebie i innych na niepotrzebne ryzyko.

Palenie gniazda

Użycie ognia do usunięcia gniazda to bardzo niebezpieczny sposób zwalczania owadów. Gniazda wykonane są z cienkiej celulozy wytworzonej przez owady poprzez przeżucie drewna, co czyni konstrukcję niezwykle łatwopalną. Spalenie często prowadzi do niekontrolowanych pożarów i nie zabija wszystkich osobników. Dodatkowo może doprowadzić do gwałtownych zachowań owadów i narazić na użądlenia osoby postronne.

Zalewanie wodą

Używanie wody nie jest skuteczną metodą niszczenia gniazd. Podobnie jak przy próbach spalenia, owady stają się agresywne i zaczynają atakować. Zalanie gniazda może spowodować poważne szkody w nieruchomości, szczególnie gdy znajduje się ono na strychu – może dojść do uszkodzenia belek stropowych, płyt sufitowych czy podbitki.

Strącanie gniazda

Niszczenie gniazda za pomocą kija, rakiety czy innego przedmiotu to najmniej inteligentny pomysł. Ta metoda najbardziej naraża na atak, często prowadząc do użądleń jeszcze przed rozpoczęciem jakichkolwiek działań. Dla osób uczulonych może to oznaczać wstrząs anafilaktyczny i zagrożenie życia.

Próba rozwiązania problemu za pomocą kija może często prowadzić do użądleń jeszcze przed rozpoczęciem jakichkolwiek zamierzonych działań.

Ewentualne stosowanie domowych metod, takich jak odymianie czy zalewanie kwasami, może znaleźć zastosowanie wyłącznie na początku budowy gniazda, gdy w pobliżu znajduje się zaledwie kilka osobników. W przypadku dużych, rozwiniętych kolonii takie działania jedynie rozwścieczą mieszkańców.

Kiedy wezwać profesjonalistów?

Zlokalizowane w trudno dostępnych miejscach lub duże gniazda mogą wymagać pomocy fachowców. Jeśli siedlisko jest zamieszkiwane przez bardzo duży rój lub znajduje się pod stropem wymagającym użycia podnośnika, samodzielne działanie nie jest wskazane. Również gdy nie można zapewnić pełnego bezpieczeństwa okolicznym mieszkańcom, lepiej skorzystać z usług specjalistów.

Koszty profesjonalnego usuwania

Cena usługi wykonanej przez fachowców różni się w poszczególnych częściach kraju i zależy głównie od lokalizacji gniazda oraz gatunku owadów. Ceny rozpoczynają się od około 150-200 złotych w przypadku niewielkich siedlisk i mogą sięgać nawet 400 złotych, jeśli lokalizacja jest szczególnie trudno dostępna. Większa liczba osobników oznacza konieczność użycia więcej preparatu, co automatycznie podnosi cenę.

W cenie usługi większość firm oferuje pozbycie się gniazda i owadów oraz zabezpieczenie miejsca przed ponownym osiedleniem. Standardem staje się kilkumiesięczna gwarancja na usługę – jeśli owady osiedlą się na nowo, firma ponownie usuwa gniazdo bez dodatkowych opłat.

Zalety profesjonalnej pomocy

Wizyta specjalistów oznacza również nieodpłatną ocenę najbliższej okolicy pod kątem ryzyka ponownego zasiedlenia. Firmy oferują także identyfikację gatunku owadów, więc nie trzeba wiedzieć na pewno, czy mamy do czynienia z osami, szerszeniami czy pszczołami. Kompleksowość działania za stosunkowo niedużą kwotę sprawia, że coraz więcej osób decyduje się na skorzystanie z profesjonalnej pomocy.

Doświadczeni specjaliści potrafią zlokalizować gniazda nawet w bardzo ukrytych miejscach. Posiadają także profesjonalny sprzęt i środki niedostępne dla zwykłych użytkowników, co gwarantuje skuteczność działania i minimalizuje ryzyko powrotu owadów.

Kiedy pomoże straż pożarna?

Od 2009 roku obowiązują ścisłe regulacje dotyczące sytuacji, w których straż pożarna może pomóc w usuwaniu gniazd owadów. Wytyczne są ujednolicone dla całego kraju, co eliminuje dowolność interpretacji przepisów przez poszczególne jednostki.

Przypadki interwencji strażackiej

Zgłoszenie zostanie przyjęte i obsłużone, gdy gniazdo znajduje się na budynkach publicznych lub przy lokalach prywatnych w sytuacji wystąpienia bezpośredniego zagrożenia życia. Może to oznaczać obecność osób starszych, schorowanych, alergików lub dzieci w bezpośredniej bliskości kolonii owadów. Do interwencji niemalże zawsze kwalifikują się gniazda na balkonach, gdy uniknięcie kontaktu z owadami jest praktycznie niemożliwe.

Każdą sytuację ocenia dyspozytor na podstawie informacji uzyskanych podczas rozmowy. W przypadku braku profesjonalnego środka strażacy mogą zobowiązać właściciela do jego zakupu. Jeśli usunięcie wymaga częściowej rozbiórki elementów budynku, konieczne jest poinformowanie zarządcy lub właściciela nieruchomości.

Ograniczenia interwencji

Strażacy mogą odmówić przyjazdu, gdy mimo obecności dzieci czy osób starszych w domu gniazdo jest umiejscowione tak, że można zapewnić im bezpieczeństwo. Odmowa następuje również, gdy pozbycie się kolonii wymaga specjalistycznych środków chemicznych dostępnych tylko w firmach dezynsekcyjnych. W takiej sytuacji straż po zabezpieczeniu osób przekazuje zalecenie skorzystania z pomocy wyspecjalizowanej jednostki.

Należy pamiętać, że wszelkie działania muszą być podjęte bez zbędnej zwłoki. Czekanie i zastanawianie się, czy owady „same się nie wyniosą”, może prowadzić tylko do pogłębienia zagrożenia i zwiększenia liczebności kolonii.