Kurkuma (kwiat doniczkowy) – uprawa, pielęgnacja

Kurkuma doniczkowa, zwana również tropikalnym tulipanem, to egzotyczna roślina z rodziny imbirowatych, która zyskuje coraz większą popularność wśród miłośników roślin domowych. Jej efektowne kwiatostany i ozdobne liście czynią z niej doskonałą ozdobę wnętrz, a właściwa pielęgnacja pozwala cieszyć się jej pięknem przez wiele lat. Uprawa kurkumy w doniczce wymaga poznania jej naturalnych potrzeb oraz dostosowania warunków domowych do wymagań tej tropikalnej rośliny.

Charakterystyka kurkumy (rośliny doniczkowej)

Kurkuma należy do wieloletnich roślin kłączowych, które w naturalnym środowisku występują w wilgotnych lasach tropikalnych i subtropikalnych. Jej charakterystyczny pokrój i niezwykłe kwiatostany sprawiają, że staje się ona coraz bardziej pożądaną rośliną ozdobną w domowych kolekcjach. Roślina może osiągnąć wysokość od 40 do 100 cm, w zależności od gatunku i warunków uprawowych.

Pochodzenie i opis botaniczny

Kurkuma pochodzi z krajów Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, głównie z Indii, Tajlandii oraz Indonezji. W naturalnym środowisku rośnie w dolnych partiach lasów deszczowych, gdzie panują specyficzne warunki – wysoka wilgotność powietrza, rozproszone światło i żyzne, lecz przepuszczalne gleby. Te naturalne preferencje determinują wymagania uprawowe rośliny w warunkach domowych.

Charakterystyczną cechą kurkumy są jej mięsiste kłącza umieszczone pod powierzchnią ziemi, z których wyrastają długie, lancetowate liście o intensywnie zielonej barwie z lekko niebieskawym odcieniem. Kłącze pełni funkcję organu zapasowego, dzięki czemu roślina może przetrwać niekorzystne warunki i odnowić się w kolejnym sezonie wegetacyjnym.

Najpopularniejsze gatunki w uprawie domowej

W domowej uprawie najczęściej spotyka się dwa podstawowe gatunki kurkumy. Kurkuma wąskolistna (Curcuma alismatifolia) jest bardziej popularna ze względu na swoje efektowne kwiatostany i względną łatwość uprawy. Drugi gatunek, kurkuma długolistna (Curcuma longa), to ta sama roślina, z której pozyskuje się znaną przyprawę kulinarną.

Kwiatostany kurkumy składają się z charakterystycznie ułożonych liści podsadkowych – dolne są małe i zielone, podczas gdy górne są lancetowate i intensywnie kolorowe. Właściwe kwiaty są stosunkowo małe i mało dekoracyjne, ale całość kwiatostanu sprawia niezwykłe wrażenie wizualne. Okres kwitnienia trwa od 4 do 8 tygodni, co czyni kurkumę atrakcyjną rośliną sezonową.

Jak wybrać odpowiednią odmianę kurkumy?

Wybór odmiany kurkumy powinien być dostosowany do indywidualnych preferencji kolorystycznych oraz warunków, jakie możemy zapewnić roślinie w naszym domu. Różne odmiany różnią się nie tylko barwą kwiatostanów, ale także wysokością oraz intensywnością wzrostu.

Odmiany kurkumy wąskolistnej

Hodowcy rozwinęli wiele spektakularnych odmian kurkumy wąskolistnej o różnorodnych kolorach i wzorach. Odmiana „Pink Sunrise” charakteryzuje się delikatnymi, różowymi kwiatostanami, podczas gdy „Siam Scarlet” prezentuje intensywnie ciemnoróżowe lub czerwone barwy. Dla miłośników subtelnych kolorów idealna będzie „Chiang Mai Pink” z kwiatami w odcieniach delikatnego różu z białymi akcentami.

Osoby preferujące klasyczne, jasne barwy mogą zdecydować się na odmianę „Snow White” z białymi kwiatami o zielonkawym odcieniu lub „White Angel” osiągającą wysokość 50-60 cm. Niezwykle oryginalna jest odmiana „Emerald Choco” prezentująca kwiaty w odcieniach jasnej zieleni z brązowymi akcentami na liściach, co tworzy niepowtarzalny efekt dekoracyjny.

Wśród bardziej egzotycznych odmian warto wymienić „Siam Splash” z kwiatami różowo-białymi przypominającymi akwarelowe wzory oraz „Chocolate” z białymi kwiatami ozdobionymi brązowymi paskami na zewnętrznej stronie przykwiatków. Każda z tych odmian ma swoje unikalne cechy i może stać się prawdziwą perłą kolekcji roślin domowych.

Różnice między gatunkami

Kurkuma wąskolistna jest generalnie bardziej atrakcyjna wizualnie i łatwiejsza w uprawie domowej niż kurkuma długolistna. Pierwsza z nich charakteryzuje się bardziej intensywnie kolorowymi kwiatostanami i zwartszym pokrojem, co czyni ją idealną rośliną doniczkową. Kurkuma długolistna, choć również może być uprawiana w domu, jest przede wszystkim ceniona ze względu na swoje właściwości kulinarne i lecznicze.

Różnice dotyczą także wymagań uprawowych – kurkuma wąskolistna jest nieco bardziej tolerancyjna wobec wahań wilgotności i temperatury. Obie odmiany przechodzą przez podobny cykl rozwojowy, włączając w to charakterystyczny okres spoczynku zimowego, podczas którego liście stopniowo zamierają.

Wymagania uprawowe kurkumy

Uprawa kurkumy w warunkach domowych wymaga zrozumienia i odtworzenia warunków panujących w jej naturalnym środowisku. Najistotniejsze są odpowiednie oświetlenie, temperatura oraz wilgotność powietrza, które razem tworzą optymalne warunki dla rozwoju tej tropikalnej rośliny.

Stanowisko i oświetlenie

Kurkuma najlepiej rozwija się w miejscach jasnych, ale z rozproszonym światłem. Bezpośrednie promienie słoneczne, szczególnie w południowych godzinach, mogą prowadzić do oparzeń liści i uszkodzenia delikatnych tkanek roślinnych. Idealne jest stanowisko przy oknie wschodnim lub zachodnim, gdzie roślina otrzyma wystarczającą ilość światła bez ryzyka przegrzania.

W okresie letnim kurkumę można wystawić na zewnątrz, wybierając miejsce osłonięte przed wiatrem i intensywnym słońcem. Może to być taras, balkon lub ogród, ale zawsze w miejscu zapewniającym półcień przez większą część dnia. W pomieszczeniach o niewystarczającym oświetleniu naturalnym warto rozważyć zastosowanie lamp do roślin, szczególnie w okresie jesienno-zimowym.

Temperatura i wilgotność powietrza

Optymalna temperatura dla kurkumy wynosi 20-25°C w okresie wzrostu i kwitnienia. Roślina źle znosi temperatury poniżej 10°C, które mogą prowadzić do uszkodzenia kłączy i całkowitej utraty rośliny. W okresie zimowym, podczas spoczynku, temperatura może być nieco niższa i wynosić około 15-18°C.

Wilgotność powietrza powinna utrzymywać się na poziomie 60-80%, co jest kluczowe dla prawidłowego rozwoju kurkumy w warunkach domowych.

W suchych miesiącach, szczególnie podczas sezonu grzewczego, konieczne jest dodatkowe nawilżanie powietrza. Można to osiągnąć poprzez ustawienie doniczek na podstawkach wypełnionych mokrym keramzytem lub kamieniami, regularne zraszanie liści miękką wodą lub zastosowanie nawilżaczy powietrza. Należy jednak pamiętać, że nadmierna wilgotność w połączeniu z niską temperaturą może sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych.

Jak przygotować podłoże dla kurkumy?

Podłoże dla kurkumy musi spełniać kilka istotnych wymagań, aby zapewnić roślinie optymalne warunki rozwoju. Gleba powinna być żyzna, przepuszczalna i bogata w materię organiczną, z lekko kwaśnym odczynem pH w przedziale 5,5-7,5. Odpowiednia struktura podłoża jest kluczowa dla prawidłowego rozwoju systemu korzeniowego i kłączy.

Idealne podłoże można przygotować, mieszając zwyczajną ziemię ogrodową z dodatkami poprawiającymi przepuszczalność. Do tego celu doskonale nadają się perlit, keramzyt drobnofrakcyjny oraz włókna kokosowe. Proporcje mogą wynosić około 60% ziemi ogrodowej, 20% perlitu lub keramzytu, 15% włókien kokosowych oraz 5% kory sosnowej drobnofrakcyjnej.

Warto również dodać do mieszanki kompost lub biohumus, które wzbogacą podłoże w składniki odżywcze niezbędne dla intensywnie rozwijającej się kurkumy. Przed sadzeniem gleba powinna być lekko wilgotna, ale nie mokra, co zapobiegnie gniciu kłączy w pierwszym okresie po przesadzeniu. Dobrze przygotowane podłoże powinno być sypkie i po ściśnięciu w dłoni nie tworzyć zwartej bryły.

Sadzenie i przesadzanie kurkumy

Proces sadzenia kurkumy rozpoczyna się od właściwego przygotowania kłączy oraz wyboru odpowiedniej doniczki. Najlepszy termin na sadzenie to wczesna wiosna, kiedy roślina naturalnie wychodzi ze stanu spoczynku i rozpoczyna nowy cykl wegetacyjny.

Wybór doniczki

Doniczka dla kurkumy powinna być proporcjonalna do rozmiaru kłączy, ale nie zbyt duża – idealna jest taka, która pomieści system korzeniowy z 1-3 cm zapasem na każdą stronę. Zbyt duża doniczka może prowadzić do nadmiernego zatrzymywania wilgoci w glebie, co zwiększa ryzyko gnicia kłączy. Naczynie musi być wyposażone w otwory drenażowe umożliwiające swobodny odpływ nadmiaru wody.

Wysokość doniczki również ma znaczenie – powinna wynosić co najmniej 20-25 cm, aby zapewnić miejsce na rozwój kłączy i systemu korzeniowego. Materiał doniczki może być różny, ale ceramiczne lub plastikowe naczynia sprawdzają się najlepiej, gdyż nie wysuszają podłoża tak szybko jak doniczki gliniane.

Technika sadzenia kłączy

Przed sadzeniem kłącza kurkumy należy dokładnie obejrzeć i usunąć ewentualne uszkodzone lub gnijące fragmenty. Miejsca cięć warto opylić węglem drzewnym lub fungicydem, aby zapobiec infekcjom. Kłącze sadzi się na głębokość około 5 cm, oczkami skierowanymi ku górze – to z tych miejsc będą wyrastać nowe pędy.

Na dnie doniczki należy umieścić warstwę drenażu z keramzytu lub drobnych kamieni o grubości 2-3 cm. Następnie wsypuje się część przygotowanego podłoża, umieszcza kłącze w odpowiedniej pozycji i zasypuje pozostałą ziemią. Po sadzeniu roślinę należy obficie podlać, aby gleba mogła się odpowiednio ułożyć wokół kłącza.

W pierwszych tygodniach po sadzeniu należy zachować szczególną ostrożność z podlewaniem – gleba powinna być lekko wilgotna, ale nie mokra. Pierwsze kiełki pojawiają się zwykle po 2-4 tygodniach od sadzenia, w zależności od temperatury i wilgotności powietrza.

Jak podlewać kurkumę w doniczce?

Prawidłowe podlewanie kurkumy wymaga znajomości jej naturalnego cyklu rozwojowego oraz umiejętności dostosowania częstotliwości nawadniania do aktualnych potrzeb rośliny. Kurkuma preferuje glebę stale wilgotną, ale nie mokrą, co oznacza konieczność zachowania delikatnej równowagi w nawadnianiu.

W okresie intensywnego wzrostu, od wiosny do jesieni, kurkuma wymaga regularnego podlewania około dwa razy w tygodniu. Częstotliwość ta może się jednak różnić w zależności od temperatury, wilgotności powietrza oraz rodzaju podłoża. Najlepszym wskaźnikiem jest stan wierzchniej warstwy gleby – gdy przeschnie na głębokość 1-2 cm, można przystąpić do kolejnego podlewania.

Woda do podlewania powinna być miękka i o temperaturze pokojowej. Twarda woda zawierająca duże ilości wapnia może prowadzić do alkalizacji podłoża, co negatywnie wpływa na wzrost kurkumy. Najlepsza jest woda deszczowa, przegotowana lub destylowana. Podlewanie należy prowadzić powoli i równomiernie, aby woda mogła być stopniowo wchłaniana przez podłoże.

Zimą, gdy roślina wchodzi w stan spoczynku, częstotliwość podlewania należy znacznie ograniczyć. W tym okresie gleba powinna przesychać między kolejnymi nawodnieniami, ale nie może być całkowicie sucha. Nadmiar wody w okresie spoczynku jest jedną z najczęstszych przyczyn gnicia kłączy i utraty rośliny.

Nawożenie kurkumy domowej

Kurkuma, jako roślina intensywnie rozwijająca się i kwitnąca, ma wysokie zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Właściwe nawożenie jest kluczowe dla uzyskania obfitego kwitnienia oraz zdrowego wzrostu liści, dlatego program nawożenia musi być dostosowany do faz rozwoju rośliny.

Rodzaje nawozów

Do nawożenia kurkumy najlepiej nadają się nawozy płynne uniwersalne lub specjalnie przeznaczone dla roślin kwitnących. Doskonale sprawdzają się również nawozy organiczne, takie jak biohumus, które zapewniają stopniowe uwalnianie składników odżywczych. W okresie intensywnego wzrostu warto stosować nawozy o zwiększonej zawartości azotu, które stymulują rozwój liści.

Podczas formowania się pąków kwiatowych korzystne jest zastosowanie nawozów bogatych w fosfor i potas, które wpływają na jakość i trwałość kwitnienia. Należy unikać nawozów o zbyt wysokim stężeniu, które mogą prowadzić do oparzenia korzeni. Zawsze lepiej jest stosować nawozy w niższym stężeniu, ale częściej.

Nawozy granulowane o przedłużonym działaniu mogą być stosowane jako uzupełnienie nawożenia płynnego, szczególnie podczas przesadzania rośliny. Warto również rozważyć okresowe stosowanie nawozów zawierających mikroelementy, które wpływają na intensywność barw liści i kwiatostanów.

Harmonogram nawożenia

W okresie od marca do sierpnia kurkuma powinna być nawożona regularnie co 2-3 tygodnie. Nawożenie rozpoczyna się wraz z pojawieniem się pierwszych kiełków i kontynuuje do czasu, gdy liście zaczną naturalnie żółknąć, sygnalizując rozpoczęcie okresu spoczynku. Stężenie nawozu powinno być zgodne z zaleceniami producenta lub nieco niższe.

Wczesną wiosną, gdy roślina wychodzi ze stanu spoczynku, warto zastosować nawóz o podwyższonej zawartości azotu, aby stymulować wzrost nowych pędów. W maju i czerwcu, gdy formują się pąki kwiatowe, należy przejść na nawozy bogate w fosfor. Od lipca można stosować nawozy uniwersalne lub do roślin kwitnących.

Jesienią, gdy liście zaczynają żółknąć, nawożenie należy całkowicie przerwać. Kontynuowanie nawożenia w tym okresie może zakłócić naturalny cykl rośliny i utrudnić prawidłowe przejście w stan spoczynku. Zimą kurkuma nie wymaga żadnego nawożenia, gdyż w tym czasie jej metabolizm jest znacznie spowolniony.

Pielęgnacja kurkumy w okresie wzrostu

Okres aktywnego wzrostu kurkumy, trwający od wiosny do jesieni, wymaga szczególnej uwagi i systematycznych zabiegów pielęgnacyjnych. W tym czasie roślina intensywnie rozwija liście, tworzy kwiatostany i gromadzi zapasy w kłączach, przygotowując się do kolejnego cyklu rozwojowego.

Usuwanie przekwitłych kwiatostanów

Po przekwitnięciu kurkumy należy usunąć kwiatostan, ale nie od razu całkowicie. Pęd kwiatostanowy powinien zostać pozostawiony do momentu zżółknięcia – w tym czasie roślina przetransportowuje składniki odżywcze z kwiatostanu z powrotem do kłączy. Przedwczesne usunięcie zielonego pędu może osłabić roślinę i wpłynąć na jakość kwitnienia w następnym sezonie.

Kiedy pęd kwiatostanowy całkowicie przeschnie i zżółknie, można go ostrożnie ściąć tuż nad powierzchnią gleby. Narzędzia używane do cięcia powinny być ostre i zdezynfekowane, aby uniknąć przeniesienia chorób. Po ścięciu warto miejsce cięcia posypać węglem drzewnym jako środkiem dezynfekującym.

Utrzymanie wilgotności powietrza

W okresie wzrostu kurkuma szczególnie potrzebuje wysokiej wilgotności powietrza, która powinna wynosić 60-80%. W suchych miesiącach lub podczas sezonu grzewczego konieczne jest stosowanie dodatkowych metod nawilżania. Najefektywniejsza jest metoda ustawiania doniczek na podstawkach wypełnionych mokrym keramzytem lub żwirem.

Regularne zraszanie liści miękką wodą również pomaga utrzymać odpowiednią wilgotność, ale należy to robić ostrożnie, unikając zraszania kwiatostanów, które mogą się przez to szybciej psuć. Zraszanie najlepiej przeprowadzać rano, aby liście zdążyły wyschnąć przed wieczorem. W pomieszczeniach można również stosować nawilżacze powietrza, które korzystnie wpłyną nie tylko na kurkumę, ale i na inne rośliny doniczkowe.

Należy pamiętać, że nadmierna wilgotność w połączeniu z niską temperaturą może sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych. Dlatego ważne jest zapewnienie dobrej wentylacji pomieszczenia, gdzie rosną kurkumy, szczególnie w okresach o wysokiej wilgotności zewnętrznej.

Zimowanie kurkumy – jak przygotować roślinę na okres spoczynku?

Kurkuma, jako roślina pochodząca ze stref tropikalnych o wyraźnie zarysowanych porach suchej i deszczowej, naturalnie przechodzi przez cykl aktywności i spoczynku. Prawidłowe przeprowadzenie rośliny przez okres zimowy jest kluczowe dla jej zdrowia i obfitego kwitnienia w kolejnym sezonie.

Objawy wchodzenia w stan spoczynku

Naturalny cykl kurkumy przewiduje przejście w stan spoczynku jesienią, zwykle w październiku lub listopadzie. Pierwszymi oznakami tego procesu jest stopniowe żółknięcie i zamieranie liści, rozpoczynające się od najstarszych. Proces ten może trwać kilka tygodni i jest całkowicie naturalny – nie należy próbować go zatrzymywać poprzez intensywne podlewanie czy nawożenie.

Gdy liście zaczynają żółknąć, należy stopniowo ograniczać nawożenie, a następnie całkowicie je przerwać. Podlewanie również należy ograniczyć, pozwalając glebie na lekkie przesychanie między kolejnymi nawodnieniami. W tym okresie roślina transferuje zgromadzone w liściach składniki odżywcze do kłączy, gdzie będą przechowywane przez całą zimę.

Warunki zimowania

Po całkowitym zasuszeniu się liści, co zwykle następuje w grudniu, kurkumę należy przenieść do chłodniejszego pomieszczenia o temperaturze około 15-18°C. Może to być nieogrzewana sypialnia, piwnica z oknem lub schłodzony garaż. Istotne jest, aby pomieszczenie było jasne, ale temperatura nie przekraczała 20°C.

Podczas zimowania kurkuma nie wymaga nawożenia, a podlewanie należy ograniczyć do minimum – gleba powinna być ledwie wilgotna.

W okresie spoczynku kurkuma praktycznie nie wymaga uwagi. Podlewanie należy ograniczyć do sporadycznych nawodnień, gdy gleba stanie się prawie całkowicie sucha. Zbyt częste podlewanie w tym okresie może prowadzić do gnicia kłączy. Wilgotność powietrza również może być niższa niż w okresie wzrostu.

Stan spoczynku trwa zwykle od grudnia do lutego lub marca. W końcu lutego lub na początku marca można stopniowo zwiększać temperaturę i częstotliwość podlewania, przygotowując roślinę do rozpoczęcia nowego cyklu wegetacyjnego. Pierwsze kiełki powinny pojawić się w ciągu kilku tygodni od wznowienia regularnej pielęgnacji.

Rozmnażanie kurkumy w domu

Kurkuma rozmnażana jest wegetatywnie poprzez podział kłączy, co jest metodą prostą i skuteczną, umożliwiającą uzyskanie nowych roślin identycznych z rośliną macierzystą. Najlepszy moment na rozmnażanie to wczesna wiosna, przed rozpoczęciem nowego sezonu wegetacyjnego, gdy kłącza są jeszcze w stanie spoczynku.

Proces rozmnażania rozpoczyna się od wykopania kłączy z doniczki po okresie zimowego spoczynku. Główne kłącze należy ostrożnie oczyścić z resztek ziemi i dokładnie obejrzeć, identyfikując miejsca, gdzie można dokonać podziału. Każdy fragment przeznaczony do sadzenia musi posiadać co najmniej jedno lub dwa oczka wzrostowe oraz fragment korzeni.

Podział kłączy wykonuje się ostrym, zdezynfekowanym nożem, dokonując cięć w naturalnych zwężeniach. Świeże rany należy pozostawić do wyschnięcia przez 24-48 godzin w przewiewnym miejscu, a następnie opryksać fungicydem lub obsypać węglem drzewnym. Tak przygotowane fragmenty kłączy można sadzić do osobnych doniczek zgodnie z zasadami opisanymi wcześniej.

Młode rośliny uzyskane z podziału rozwijają się zwykle szybciej niż sadzonki uzyskane z nasion, gdyż dysponują już rozwiniętym systemem magazynowania składników odżywczych. Pierwsze liście pojawiają się najczęściej w ciągu 3-4 tygodni od posadzenia, a rośliny mogą zakwitnąć już w pierwszym roku uprawy, jeśli kłącza były dostatecznie duże i zdrowe.

Problemy w uprawie kurkumy

Mimo że kurkuma jest uważana za roślinę stosunkowo łatwą w uprawie, może być narażona na różne problemy wynikające z niewłaściwej pielęgnacji lub niekorzystnych warunków środowiskowych. Znajomość najczęstszych trudności pozwala na szybkie zdiagnozowanie problemów i wdrożenie odpowiednich działań naprawczych.

Choroby i szkodniki

Najczęstszym problemem w uprawie kurkumy jest gnicie kłączy, które występuje przy nadmiernym podlewaniu, szczególnie w połączeniu z niską temperaturą. Objawy to żółknięcie i więdnięcie liści, często połączone z nieprzyjemnym zapachem z gleby. W przypadku wystąpienia tego problemu należy natychmiast ograniczyć podlewanie, a w skrajnych przypadkach przesadzić roślinę do świeżego, suchego podłoża.

Choroby grzybowe mogą również atakować liście kurkumy, objawiając się brązowymi lub czarnymi plamami. Najczęściej są one skutkiem zbyt wysokiej wilgotności powietrza w połączeniu z brakiem wentylacji. Leczenie polega na usunięciu porażonych liści, poprawieniu wentylacji oraz zastosowaniu fungicydów systemowych.

Jeśli chodzi o szkodniki, kurkuma może być atakowana przez mszyce, przędziorki oraz wciornastki. Objawy to żółknące, deformujące się liście oraz widoczne szkodniki na spodniej stronie blaszek liściowych. Zwalczanie polega na zastosowaniu odpowiednich insektycydów lub naturalnych metod, takich jak opryskiwanie roztworem mydła potasowego.

Błędy pielęgnacyjne

Jednym z najczęstszych błędów jest niewłaściwe podlewanie – zarówno nadmiar, jak i niedobór wody może prowadzić do poważnych problemów. Objawy przesuszenia to więdnięcie i brunatnienie brzegów liści, podczas gdy nadmiar wody objawia się żółknięciem liści i gniciem kłączy. Kluczem jest regularne sprawdzanie wilgotności gleby i dostosowanie częstotliwości podlewania do aktualnych potrzeb rośliny.

Niewłaściwe oświetlenie to kolejny częsty problem. Zbyt intensywne światło może prowadzić do oparzeń liści, objawiających się jasnymi, zżółkłymi plamami, podczas gdy niedobór światła skutkuje blednięciem barwy liści i brakiem kwitnienia. Optymalne jest miejsce jasne, ale z rozproszonym światłem przez większą część dnia.

Błędne nawożenie może również powodować problemy – nadmiar azotu prowadzi do bujnego wzrostu liści kosztem kwitnienia, podczas gdy niedobór składników pokarmowych objawia się żółknięciem liści i słabym wzrostem. Istotne jest stosowanie zbalansowanych nawozów w odpowiednich stężeniach i terminach, zgodnie z fazą rozwoju rośliny.