Instalacja wodna w domu – kompleksowy poradnik
Instalacja wodna stanowi serce każdego domu, umożliwiając komfortowe korzystanie z wody pitnej zarówno zimnej, jak i ciepłej. To skomplikowany system wzajemnie połączonych elementów, który wymaga starannego planowania i właściwego wykonania. Błędy popełnione na etapie budowy mogą narazić właścicieli na wysokie koszty napraw i poważne problemy eksploatacyjne.
Jak działa system wodny w budynku?
Instalacja wodna to układ wzajemnie połączonych elementów, który zapewnia doprowadzenie wody z sieci wodociągowej do poszczególnych pomieszczeń na każdej kondygnacji budynku. System ten musi zachowywać odpowiednie warunki jakościowe, sprawiając że woda jest zdatna do picia i bezpieczna w użytkowaniu. Funkcjonowanie instalacji opiera się na utrzymaniu właściwego ciśnienia oraz ciągłości przepływu do wszystkich punktów poboru.
W zależności od sposobu podgrzewania wody, instalacje mogą różnić się układem przewodów. Gdy stosuje się centralne podgrzewanie wody, od przyłącza prowadzi się przewód z zimną wodą do kotła lub bojlera, a stamtąd doprowadza ciepłą wodę do punktów poboru. W przypadku podgrzewaczy miejscowych wystarczy doprowadzenie tylko zimnej wody do poszczególnych urządzeń.
Układ trójnikowy
System trójnikowy składa się z głównego przewodu pionowego, który biegnie od przyłącza wody i odpowiada za doprowadzenie jej na poszczególne piętra. Od przewodu głównego odchodzą podłączenia do wszystkich punktów poboru za pomocą trójników. Rury w tym układzie przykrywane są zwykle tynkiem i prowadzone w bruzdach ściennych.
Układ rozdzielaczowy
W systemie rozdzielaczowym przewód główny doprowadzany jest do rozdzielacza, od którego poprowadzone są osobne rury do każdego punktu poboru wody. W budynkach wielokondygnacyjnych zaleca się montaż rozdzielacza na każdym piętrze. Orurowanie układane jest przeważnie w warstwie wylewki podłogowej, co wymaga użycia rur giętkich.
Instalacja wodna w domu – jakie rury wybrać?
Wybór odpowiedniego materiału na rury to jedna z najważniejszych decyzji przy budowie instalacji wodnej. Dostępne są głównie rury miedziane oraz rury z tworzywa sztucznego, każde z tych rozwiązań ma swoje zalety i wady. Decyzja powinna uwzględniać wytrzymałość materiału, koszt budowy oraz poziom skomplikowania montażu.
Rury miedziane
Miedź charakteryzuje się wysoką odpornością na starzenie się pod wpływem czynników zewnętrznych. Rury miedziane są niezwykle odporne na korozję oraz szkodliwe działanie chloru znajdującego się w dezynfekowanej wodzie. Dodatkowym atutem jest stosunkowo niska grubość ścianek, co pozwala na łatwe umieszczenie instalacji w ścianach i stropach bez większych trudności.
Miedź wykazuje również odporność na wysokie temperatury wody i otoczenia. W sytuacjach krytycznych, takich jak pożar, ryzyko pęknięcia rur oraz wydzielenia trujących oparów jest minimalne. Na ściankach rur miedzianych nie osadza się materiał mikrobiologiczny, co chroni przed wzrostem bakterii Legionella.
Producenci rur miedzianych gwarantują 50-letnią trwałość wykonanej z nich instalacji wodnej, co jest efektem dużej odporności miedzi na wodę oraz przenoszone wraz z nią substancje.
Podstawową wadą rur miedzianych jest wysoki koszt zakupu. Dodatkowo mogą zmieniać swój kształt i długość ze względu na dużą rozszerzalność cieplną, co w pewnych sytuacjach bywa niebezpieczne. Przy montażu należy zastosować izolację termiczną, co generuje dodatkowe koszty.
Rury z tworzywa sztucznego
Rury z tworzyw sztucznych posiadają wiele zalet, które sprawiają, że są coraz częściej wybierane. Są odporne na niszczące działanie zarówno zimnej, jak i ciepłej wody oraz związaną z nią korozję. Równie dobrze radzą sobie z tlenem i ozonem, dzięki czemu instalacja może działać sprawnie przez wiele lat.
Sporym atutem jest mała przewodność cieplna oraz cicha praca – drgania nie powodują efektów dźwiękowych w odróżnieniu od innych materiałów. Rury charakteryzuje również niezwykła higieniczność, nie zmieniają właściwości wody pitnej, która przez nie przepływa. Kolejną zaletą jest mała masa, co sprawia łatwość transportu i montażu.
Bardzo dużą wadą rur z tworzywa sztucznego jest niska wytrzymałość na wysokie temperatury. W trakcie pożaru może dojść do ich uszkodzenia i emisji niebezpiecznych oparów chloru. We wnętrzu rur, szczególnie w miejscach klejonych, może dochodzić do gromadzenia się materiału mikrobiologicznego.
Z jakich elementów składa się instalacja wodna?
Na instalację wodną składają się przede wszystkim rury, za pomocą których woda jest rozprowadzana po obiekcie przy odpowiednim ciśnieniu. Do innych istotnych elementów należą łączki i kształtki, których zadaniem jest łączenie różnych odcinków instalacji oraz zmienianie kierunków przewodów wody.
Dzięki łączkom i kształtkom, po ich odpowiednim zabezpieczeniu, nie dochodzi do wydostawania się wody z instalacji. Do tej kategorii zaliczają się następujące elementy:
- nyple umożliwiające połączenie rur różnych średnic,
- mufy służące do łączenia odcinków tej samej średnicy,
- złączki specjalne do nietypowych połączeń,
- trójniki pozwalające na rozdzielenie przepływu,
- czwórniki do bardziej skomplikowanych rozgałęzień,
- kolana umożliwiające zmianę kierunku o określony kąt.
Armatura regulacyjna i zabezpieczająca
Ostatnim bardzo ważnym elementem instalacji wodnej jest armatura. Składa się na nią przede wszystkim armatura regulacyjna w postaci zaworów umożliwiających kontrolę przepływu. Armatura zabezpieczająca wyłapuje cząstki o szkodliwym działaniu dla instalacji wodnej, chroniąc ją przed uszkodzeniami.
Armatura pomiarowa, reprezentowana przez wodomierze, służy do mierzenia poboru wody. Armatura czerpalna, której zadaniem jest pobieranie wody z instalacji, obejmuje zawory oraz baterie czerpalne wykorzystywane w punktach poboru.
Ile wynoszą koszty wykonania?
Decydując się na instalację wodną miedzianą, trzeba liczyć się z wyższymi kosztami niż w przypadku innych materiałów. W porównaniu z instalacją ze stali ocynkowanej, koszt stworzenia instalacji miedzianej jest nawet 40% wyższy. Jeszcze większa dysproporcja występuje w przypadku instalacji z tworzywa sztucznego.
Rurki z tworzywa sztucznego i elementy łącznikowe są często kilka razy tańsze od wykonanych z miedzi. Jest to jednak cena za bardzo wysoką jakość i wytrzymałość elementów miedzianych. Dokonując kalkulacji kosztów, trzeba wziąć pod uwagę szereg czynników.
Przybliżone ceny poszczególnych usług przedstawiają się następująco:
- podłączenie do sieci wodociągowej – 1500-2500 zł,
- przyłączenie instalacji do punktu poboru wody – 50-130 zł za punkt,
- montaż systemu wodno-kanalizacyjnego – 100-150 zł za metr bieżący,
- podejście instalacji wodno-kanalizacyjnej – 200-250 zł za sztukę.
Jak oszacować całkowity koszt?
Niezwykle ważne jest oszacowanie ilości metrów rur potrzebnych do wykonania instalacji, są one bowiem często jej najdroższą częścią. Należy dokładnie przeanalizować ilość potrzebnych elementów dodatkowych w postaci łączników oraz armatury. Ostatnią kwestią jest sposób montażu – można to zrobić samodzielnie, zmniejszając koszty, ale ryzykując błędy wykonawcze.
Jak przeprowadzić montaż instalacji miedzianej?
Montaż instalacji wodnej miedzianej wykonuje się najczęściej z wykorzystaniem lutownicy. Oprócz tego narzędzia wraz z lutem należy przygotować również piłkę do metalu, arkusz papieru ściernego drobnoziarnistego oraz pojemniczek pasty do lutowania z pędzelkiem. Niezwykle istotne jest zabezpieczenie twarzy i rąk za pomocą środków ochrony osobistej.
Gdy konieczne jest przecięcie rury miedzianej, należy pamiętać o wykonaniu cięcia prostopadle do jej osi. W ten sposób uniknie się krzywego przecięcia, które będzie miało konsekwencje w braku dopasowania rury do instalacji. Następnie usuwa się zadziory w miejscu łączenia oraz czyści dokładnie powierzchnię z wykorzystaniem papieru ściernego.
Tuż przed rozpoczęciem lutowania należy nałożyć pastę do lutowania najlepiej przy użyciu pędzelka. Po wsunięciu rurki do kielicha trzeba podgrzać złącze za pomocą lutownicy. Po kilkunastu sekundach można przyłożyć lut, który przy stopniowym topnieniu będzie wnikał w szczeliny.
Do montażu instalacji wodnych miedzianych stosuje się lutowanie miękkie w temperaturze około 450 stopni Celsjusza, co pozwala uzyskać trwałe połączenia na wiele lat.
Jak wykonać montaż instalacji z tworzywa?
Montaż instalacji wodnej z tworzywa sztucznego wymaga odpowiedniego przygotowania narzędzi. Trzeba zgromadzić przecinak rolkowy lub piłkę do metalu, szmatkę oraz klej dwuskładnikowy przeznaczony do klejenia tworzywa sztucznego. To wszystko będzie potrzebne do budowy instalacji idealnie dostosowanej do danego budynku.
Przy cięciu rury za pomocą przecinaka lub piłki trzeba zachować kąt prosty do osi rury. Po wykonaniu precyzyjnego cięcia kolejnym krokiem jest sfazowanie końcówek rur. Za pomocą suchej szmatki usuwa się opiłki mogące przeszkadzać w klejeniu.
Jak kleić rury z PVC?
Po nałożeniu kleju i wciśnięciu do oporu odpowiednio przyciętej rury konieczne jest dokonanie obrotu o 90 stopni, aby klej został lepiej rozprowadzony. Elementy łączone przetrzymuje się w jednej pozycji przez około 30 sekund. Cały proces klejenia nie powinien przekraczać 60 sekund.
Przy budowie instalacji wodnej z tworzywa sztucznego trzeba pamiętać o kilku dodatkowych zasadach. Nie można używać kleju, który przekroczył termin ważności lub zmienił konsystencję na galaretowatą. Nie wolno łączyć rur w temperaturze niższej niż 5 stopni Celsjusza oraz w trakcie opadów.
Jaka jest trwałość różnych materiałów?
Ze względu na wysoką wytrzymałość, wielu producentów rur i złączek wykonanych z miedzi gwarantuje 50-letnią trwałość wykonanej z nich instalacji wodnej. Ta wysoka trwałość wynika z dużej odporności miedzi na wodę oraz przenoszone wraz z nią substancje. Oczywiście nie da się przewidzieć, czy instalacja przetrwa tak długi okres bez problemów.
Sporym atutem instalacji z tworzywa sztucznego jest ich stosunkowo niska cena. Z drugiej strony nie są tak żywotne jak instalacje z miedzi. Na instalacje z tworzywa sztucznego producenci dają gwarancję 25 lat. Po tym okresie mogą zdarzyć się uszkodzenia wymagające wymiany poszczególnych elementów.
Jeśli jednak instalacja z tworzywa zostanie zbudowana niezwykle precyzyjnie, z dbałością o dobre połączenie elementów, może działać bez większych usterek nawet przez 50 lat, czyli tyle samo co instalacja miedziana.
Jak zaplanować instalację wodną w domu?
Przy projektowaniu instalacji wodnej należy przede wszystkim uwzględnić potrzeby użytkowników budynku oraz specyfikę obiektu. W pierwszej kolejności określa się zapotrzebowanie na wodę, czyli ilość potrzebną do codziennych czynności jak mycie, gotowanie czy pranie. Następnie rozplanowuje się instalację ciepłej i zimnej wody, uwzględniając położenie urządzeń sanitarnych.
Ważny jest wybór odpowiednich materiałów, które będą odpowiadały wymaganiom użytkowników oraz spełniały normy bezpieczeństwa. Warto pamiętać o przeprowadzeniu próby ciśnieniowej przed zamontowaniem armatury, aby uniknąć późniejszych problemów. Ostatecznie projekt powinien być wykonany przez specjalistów z odpowiednimi kwalifikacjami.
System rozprowadzenia
Orurowanie powinno zostać poprowadzone możliwie najkrótszą drogą, bez niepotrzebnych zgięć. Powszechnie wykorzystywane są dwa sposoby rozprowadzania rur: układ trójnikowy i rozdzielaczowy. Pierwszy składa się z głównego przewodu pionowego biegnącego od przyłącza wody, drugi wykorzystuje rozdzielacze z osobnymi rurami do każdego punktu poboru.
Jakich błędów należy unikać?
Podczas planowania instalacji wodno-kanalizacyjnej należy unikać wielu błędów, które mogą prowadzić do kosztownych przeróbek. Jednym z najczęstszych błędów jest brak przemyślenia instalacji już na etapie projektowania domu. Instalacja powinna być starannie przemyślana i dostosowana do potrzeb użytkowników oraz specyfiki budynku.
Innym błędem jest wybór niskiej jakości materiałów, które mogą prowadzić do awarii lub korozji rur. Ważne jest unikanie niedostatecznego ciśnienia wody, co może skutkować problemami z funkcjonowaniem urządzeń sanitarnych. Kolejnym błędem jest brak przeprowadzenia próby ciśnieniowej przed zamontowaniem armatury.
Najczęstsze problemy związane z niewłaściwym wykonaniem to:
- niedostateczne ciśnienie wody w punktach poboru,
- korozja rur prowadząca do awarii instalacji,
- niedostateczna wydajność skutkująca długim oczekiwaniem na ciepłą wodę,
- wysokie koszty naprawy lub wymiany instalacji,
- problemy zdrowotne związane z zanieczyszczeniem wody.
Czym jest próba ciśnieniowa?
Próba ciśnieniowa to test polegający na poddaniu instalacji wysokiemu ciśnieniu wody w celu sprawdzenia, czy nie ma wycieków ani innych problemów. Jest ważna przy montażu armatury, podgrzewaczy, baterii i zaworów, ponieważ pozwala wykryć ewentualne usterki przed zamontowaniem tych elementów.
Próba jest również ważna ze względów bezpieczeństwa, ponieważ niedostateczne ciśnienie może prowadzić do problemów z funkcjonowaniem urządzeń sanitarnych. Powinna być przeprowadzona przez specjalistę z odpowiednimi kwalifikacjami przed zamontowaniem armatury czy podgrzewacza.
Na który rodzaj instalacji się zdecydować?
Decyzja o wyborze instalacji wodnej z tworzywa sztucznego lub miedzi jest bardzo trudna. Obie odmiany cieszą się dużą popularnością związaną z szeregiem ich zalet. Trudno obecnie powiedzieć, które są częściej wybierane przy budowie nowego obiektu lub podczas remontu.
Jeśli dominującym czynnikiem jest cena, warto postawić na instalację z tworzywa sztucznego, jednak należy zadbać o prawidłowe wykonanie łączeń. Elementy z plastiku są bardziej delikatne od miedzianych, dlatego warto zatrudnić doświadczonego fachowca. W przypadku czerpania wody pitnej konieczne jest zadbanie o odpowiednie przefiltrowanie.
Gdy głównym czynnikiem jest wysoka wytrzymałość, warto zdecydować się na instalację z elementami wykonanymi z wysokogatunkowej miedzi, która może przetrwać bez ingerencji przez wiele lat.
Brak awaryjności jest szczególnie ważny w zakładach pracy oraz obiektach użyteczności publicznej, gdzie nagłe problemy mogą skutkować poważnymi utrudnieniami. W przypadku decyzji o zastosowaniu instalacji miedzianej trzeba liczyć się z wysokimi kosztami, szczególnie przy rozbudowanej instalacji wielopiętrowego obiektu.
